Logor Crveni Krst

image_pdfimage_print

U neposrednoj blizini železničke stanice “Crveni krst” u Nišu, u zgradama koje su do okupacije služile kao vojni magacin, tokom Drugog svetskog rata bio je smešten koncentracioni logor. Bio je to jedan od najozloglašenijih i najvećih logora u Srbiji. Kroz njega je tokom četvorogodišnjeg postojanja prošlo preko 35.000 rodoljuba i simpatizera NOP-a, zarobljenih partizana, Roma, Jevreja. Posebno je poznat po bekstvu 105 zatvorenika u partizane 12. februara 1942. godine. U odmazdi posle bekstva, za 11 poginulih nemačkih vojnika streljano je 1.100 rodoljuba. Organizovano bekstvo logoraša bio je jedinstveni događaj u porobljenoj Evropi.

Zgrade logora sačuvale su autentični izgled, obeležene su spomen-obeležjima i pretvorene u memorijalni muzej “12. februar” 1969. godine. Do bekstva logor je bio opasan bodljikavom žicom, a posle bekstva je celi kompleks ograđen zidom. Logor se sastoji od centralne zgrade zatvora, tri pomoćne zgrade, četiri stražarske kućice, dve kule osmatračnice i dva tornja. Centralna logorska zgrada ima dva sprata i potkrovlje na kom se nalazilo 20 samica. Konzervatorsko-restauratorski radovi su izvedeni 1979. i 2004. godine.

Kompleks nekadašnjeg kioncentracionog logora “Crveni krst” u Nišu utvrđen je za spomenik kulture od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju odlukom Izvršnog veća SR Srbije iz 1979. godine (“Službeni glasnik SR Srbije”, br. 14/79). u Centralni registar nepokretnih kulturnih dobara upisan je pod rednim brojem SK 240.