Arheološka izložba Narodnog muzeja u Nišu

image_pdfimage_print

ZBIRKE

Praistorija

  • Starije kameno doba – paleolit (30 000 – 10 000 godina pre n. ere), lokalitet Kremenac
  • Mlađe kameno doba – neolit (kraj VI milenijuma pre n. ere – oko 3 000 godina pre n.ere), lokalitet Velika česma u vrtištu, lokalitet Selište u Pasi Poljani, lokalitet Katun kod Aleksinca
  • Bakarno doba – eneolit (3 000 – 2 000. godine pre n.ere), lokaliteti Bubanj i Velika humska čuka
  • Bronzano doba (oko 2000 – 1200 godina pre n.ere), sa grobnim nalazom iz Medoševca i velikim naseljem Medijana, koja se nalazi pored istoimenog antičkog naselja
  • Gvozdeno doba (oko 1200 godine pre n.ere), sa grobnm nalazima iz Vrtišta, lokalitet Breg-Utrina i pojedinačni sa različitih lokaliteta
nista nista nista
nista
nista
nista nista nista

Prvi praistorijski predmeti iz okoline Niša prikupljeni su tridesetih godina 20.veka od strane članova Društva prijatelja muzeja, a prva stručna iskopavanja obavljena su 1928.godine na lokalitetu Pločnik kod Kuršumlije, pod rukovodstvom profesora Miodraga Grbića. Prilikom bombardovanja u drugom svetskom ratu stradala je zgrada Muzeja kao i mnogi eksponati. Posle rata sistematska iskopavanja obavljena su na lokalitetu Bubanj (od 1954-58. godine), i Velikoj humskoj čuki 1956.godine. Kasnije je izvršeno još nekolio iskopavanja, sva su bila manjeg obima i ograničenog vremenskog trajanja. Danas se u zbirci nalaze predmeti koji pripadaju čitavom praistorijskom periodu.

To su:

Danas se u zbirci ovog perioda nalazi preko 6000 predmeta.

Antika

Antička zbirka Narodnog muzeja u Nišu nastala je 1933.godine kada je i osnovan Muzej. U njoj su zastupljeni predmeti sa terotorije grada, dva arheološka lokaliteta (Naissus i Mediana), kao i sa brojnih nalazišta u okolini i regionu. U zbirci se nalazi preko 1500 predmeta iz svih domena ljudskog stvaralaštva: svakodnevnog života, ekonomije, primenjene, likovne i umetnosti u najširem smislu. Hronološki je podeljena na dva dela: zbirke Rima i Vizantije i obuhvata period od I do VI veka naše ere. Od vrednih predmeta treba istaći bronzani portret vizantijske carice Eufemije, portret jednog tetrarha (Galerije?) od porfira i bronzanu statuetu Jupitera na prestolu.

Numizmatika

NUMIZMATIČKA ZBIRKA postoji od osnivanja Muzeja. Već 1936. godine ona broji nekoliko hiljada komada. Prvi veći nalaz kojim je zbirka obogaćena bio je deo ostave rimskog srebrnog novca iz sela Kamenica.

Danas Muzej ima sledeće numizmatičke zbirke: zbirku grčkog novca, zbirku rimskog novca, zbirku vizantijskog novca, zbirku srednjevekovnog novca i zbirku novca novijeg doba. U zbirkama koje hronološki obuhvataju veoma dug vremenski period, od IV veka pre n.ere do današnjih dana, nalazi se preko 11.500 komada.

Najbrojnija je Zbirka rimskog novca koja sadrži oko 8.500 komada pojedinačnih nalaza i nekoliko skupina nalaza novca-ostava. Vrednost zbirke čine velike ostave rimskog novca III i IV veka, kao i da već pomenute ostave rimskog srebrnog novca (druga polovina I veka – prve decenije III veka) iz sela Kamenice, poznate i razasute širom sveta.

Epigrafska zbirka

Eksponat
Eksponat

 

nista nista nista
nista
nista
nista nista nista

Ona broji blizu 150 spomenika. Preovlađuju spomenici iz rimskog doba koji potiču iz antičkog Niša i Timacum Minusa (selo Ravna kod Knjaževca). Većina spomenika ima urezan natpis na latinskom, a samo mali broj na grčkom jeziku (votivne ikone i skulpture). Spomenici obuhvataju vremenski period od oko 6 vekova (I-VI veka) i raznorodni su po sadržaju.

Značajni predmeti zbirke su: rimska vojnička diploma (dve bronzane pločice sa natpisom na sve četiri stranice), votivni spomenik Marka Aurelija Posidonija, dekuriona municipija Naisa, votivne statue Asklepija i Higije od porfira (sa natpisom na grčkom).

Srednji vek

Arheološki predmeti srednjevekovnog perioda su ne samo vrlo raznovrsni po vrsti i materijalu, već se i datuju u vrlo širokom rasponu koji ide do kraja VI veka, do polovine XV veka, sa izuzetkom manjeg broja predmeta koji idu i do XVII-XVIII veka i oni praktično već izlaze iz arheološkog okvira. Predmeti potiču iz Niša i okolnih sela, a ima ih i iz okoline Prokuplja, Kruševca, Knjaževca, Svrljiga, Soko Banje, Bele Palanke, Pirota, Dimitrovgrada, kao i sa Novog Brda na Kosmetu i Korbova na Dunavu.

Od posebnog značaja za izučavanje srednjovekovnog perioda Niša su arheološki nalazi koji potiču sa dve nekropole otkrivene u samom gradu. Radi se o delimično istraženim nekropolama, jednoj iz vremena XI-XII veka, GLASIJA, jugozapadno od niške Tvrđave, neposredno uz osnovnu školu “Vuk Karadžić ” i u drugoj, iz vremena XII-XIII veka Sv. Pantelejmon, na desnoj obali Nišave, u neposrednoj blizini crkve podignute 1878. godine posvećene SV PANTELEJMONU:

Etnološko odeljenje

Osnovano je 1933. godine. Zbirke su popunjavane otkupom i poklonima, tako da uoči drugog svetskog rata ima jednu od najbogatijih zbirki u Srbiji. U ratu je stradala zgrada Muzeja i veliki broj predmeta ovog odeljenja. Tokom poratnog perioda, nastvljen je rad na sistematskom popunjavanju i obradi zbirki, a povremeno je izlagan jedan broj predmeta na stalnim postavkama i tematskim izložbama. Stalna izložbena postavka bila je u zgradi Dimitrija Dimitrijevića 7, šezdesetih godina. Preseljenjem Muzeja sedamdesetih godina u nove prostorije, ovo odeljenje ostaje do današnjih dana bez stalne postavke. Najznačajnije tematske izložbe ovog odeljenja su: Niš na starim fotografijama, nakit iz etnografske zbirke, muzički instrumenti, narodna keramika, pirotski ćilim, metalno pokućstvo i posuđe. Izložbe su pratili i katalozi.

Odeljenje danas ima sedamnaest zbirki u kojima se čuva preko 5000 predmeta iz Donjeg Ponišavlja, Svrljiga, Zaplanja, Soko Banje, Niškog pomoravlja. Najveće i najznačajnije su zbirke nakita, ćilimova, metalnog pokućstva i posuđa, narodne keramike, muzičkih instrumenata, zanata, starog oružja, fotografija,a najbrojnija je zbirka nošnji sa kolekcijama košulja, jeleka, libada, bundi, pregača, čarapa, zubuna, ćurdija, kapa.

Kustosi odeljenja na terenu permanentno prikupljaju folklornu građu vezanu za narodni život, običaje, verovanja, stanovanje, privređivanje, sa nišavskog, svrljiškog i zaplanjskog podneblja i istu objavljuju u Zborniku Muzeja i drugim zbornicima i časopisima.

Istorija

Istorijsko odeljenje za period 1878-1941. godine čine zbirke dokumenata od 739 predmeta, zbirka fotografija sa 1123 eksponata, zbirka faleristike i zbirka hladnog i streljačkog oružja koju čine 204 predmeta.

Zbirka odlikovanja Narodnog muzeja u Nišu, mada po svojoj brojnosti mala sa 212 predmeta, nastala otkupom, poklonima i legatima odlikovanih Nišlija iz perioda oslobodilačkih ratova, predstavlja jednu od vrednijih u Muzeju. Obogaćivana tokom dužeg vremena, možda i stihijno i nesistematski, ona prikazuje da su se ljudi iz našeg kraja pokazali velikim patriotima u borbi svog naroda za nacionalno oslobođenje tokom XIX i početkom XX veka.

Opredeljujući se da ovom prilikom prezentiramo samo određene egzemplare, koji čuvaju u ovoj zbirci, smatramo da smo samo otvorili škrinje tako vredne i lepe riznice Narodnog muzeja u Nišu.

Istorija umetnosti

Zbirka predmeta likovne umetnosti formirana je kada i Narodni muzej. Jezgro su činile ikone, pokloni viđenijih niških porodica, kao i slike i crteži, darovi niških stvaralaca. Početni fond sadržavao je oko 50 dela. Brojem i značajem izdvajalo se 30 crteža niških tipova, poklon minhenskog đaka i profesora gimnazije “Moše Šoamovića “, kao i nekoliko radova Vasilija Rudanovskog, ruskog emigranta i takođe, profesora niške gimnazije. Većina ovih eksponata stradala je početkom septembra 1944. godine, kada je zgrada Muzeja pogođena u savezničkom bombardovanju.

Posle drugog svetskog rata zbirka likovne umetnosti prerasla je u Umetničku galeriju, koja je egzistirala do 1970. godine. U to vreme fond se znatno obogatio, zahvaljujući poklonima Narodnog muzeja i Saveta za prosvetu i kulturu u Beogradu. Tada je određen i sadašnji profil Zbirke, koja daje korektan pregled srpske likovne umetnosti XX veka. U zbirci se čuva i dvadesetak slika nastalih u XIX veku. Ovi radovi Nikole Aleksića, Pavela Đurkovića, Uroša Kneževića, Jovana Popovića, Novaka Radonića i Steve Todorovića čine filigranski medaljon u Zbirci.

Orijentacija ka delima autora sa čitavog nekadašnjeg jugoslovenskog prostora ispoljila se naročito od 1964. godine, kada je obnovljen rad Umetničke kolonije u Sićevu, čija su dela dospevala u Muzej. Kada je 1970. godine u gradu formirana Galerija savremene likovne umetnosti kao samostalna ustanova. Muzej je prestao sa otkupom dela sa tekućih izložbi. Tako ova godina čini granični termin za sadašnju Zbirku istorije umetnosti.

U poslednjim decenijama nastoji se da se obogati Zavičajna zbirka delima autora koji su živeli i radili u Nišu, posebno u prvoj polovini ovoga veka.

Danas Zbirka istorije umetnosti sadrži 858 slika, skulptura, crteža i grafika.

nista nista nista
nista
nista
nista nista nista